ZUBEROA LEHEN

Ikerzaleak elkartea, euskal herriko zuberoko probintziako ondare eta historiaren sustapenaz arduratzen da. Prehistoriatik gaur egun arte.

Mauleko espartiñgintzaren historia eta memorioa

Mauléon couture sandaleLüzaz, Maule bere merkatü, funtzio politiko eta judizialaz bizitü den herri ttipi bat egon da. XIX.menteko bigerren partean, industriako aroan sartzen da bere espartiña lantegien garatze azkarrari esker. Mente batez, hirian, industriak, aktibitateak nausitzen dütü bena ere, ondoko herrietan. Bazterrak, popülazioa eta pentsatzeko moldeak kanbiatzen dütü. 1970-2000 hamarkadetako krisia larri baten ondotik, Mauleko espartiñak bere fama berriz atzamaiten dü.

Bere sortzetik aitzina, Ikerzaleak alkarteak historia hori, memoria eta objektü hanitx etxeki nahi izan dütü.

Segida irakur…

Advertisements

Mauleko gaztelüa

chateau fort MauléonBadü 9 mente orai Maule-Lextarre eta bere ühaitza gotorlekü baten menpe direla. Ipar pirineoetan, Erdi arotik geroz, püntü estrategiko inportant bat izan da. Botere lekü bat eta gerlarako eginik zen gaztelü bat zen. Bere historia lüzean 14 aldiz atakatürik edo mehatxatürik izan da ! Orai Erdi aroan beno aise ttipiago da, eta ez da Xiberotik harat ezagütürik. 1980 hamarkadatik aitzina, Ikerzaleak alkarteak argitan ezarten dü.

Segida irakur

Eüskal Herriko Harresiak

Maidekoralia2Badü orai urte zonbait ikerketa talde bat biltzen dela. Talde horrek, Dominique Ebrard eta Philippe Allard-en üngürüan mendixketetan baratü diren fortifikazioen hordarkinak txerkatzen dütü. Güti arte, 17 fortifikazio bildü günütüan. Egünko egünean, prospekzioak ürrentürik ez izanik ere, 40 bat atzamanik izan dira.

Segida irakur

Historia, Xiberoko lehen gerla mundialaren memorioa

dessin-soldats-front1Xiberoa, frantses errepüblikako lürralde güziak edo Europako parte hon bat bezala, lehen gerla mundialarengatik markatürik izan da. Gatazka honek lüzaz iraun düen herexak ützi dütü. Memorio bat, testoak, tresnak eta hilharriak ützi dütü.

2000-2004 urteetan, alkarteak dokümentü eta familia memorioen biltze bat egin dü. Horri esker, erakusketa bat plantan jarri da : Xiberoa lehen gerla Mundialan. Erakusketa hori eüskaraz eta frantsesez eginik izan da. Xiberotar soldadoen lekükotarzüneri esker, frontean agitü diren mementoak erakusten dütü. Egünoroztako biziaren zailtarzünak eta gogoaren garapena erakusten dütü. Hirugerren parte batek bildüma, dolüak eta orhitzapenak aipatzen dütü. Gerla denboran 1000 bat xiberotar beno haboro hil dira. Herri zonbaitek gizonen laurdena beno haboro galdü düe. Herri güzietan hilharriak eraikirik izan dira ; zonbait aldiz bat beno haboro ere bai.

So egin PDF formatüan eüskarazko erakusketa : kasü fitxategiaren neurriari (9.5MO).

Atzaman dütügün dokümentüak hain beitira kalitatezkoak eta nombre handian, libürü baten egitea derrigorrezkoa üdüritü zaikü. Hau da : Mémoire de Soule, une vallée du Pays basque dans la guerre.couv livre 14 18

Libürü hontan, gütün parte, gerlako egünkari, soldadoen omenaldiz eginitako testoak bai eta ere familia artean emanik izan diren orhitzapenak badira. Artikülü batek, 1914-1918ko Xiberoko egoera lürralde mügazale bezala deskribatzen dü. Frantses autoritateek müga trükaketen kontrolatzea edo ekürüatzea iseatü düe bena sekülan ez dira hortara heltü. Beste batek, eüskaldünen integrazioaren zailtarzünak frantses nazioaren barnean gerla eta « morts pour la patrie »-aren kultoari esker aipatzen dütü. Eüskaldünak « güdükari ohien » espiritüaz beterik dira. Gerlaren legezkotarzüna ez da düdan jarririk. Herra, eta frontean idatzitako gütünetan atzamaiten zen insjutiziako sentimentüa geroago eta gütiago idatzirik dira.

2013-2014an, ikerketa lanak, erakusketak, orhitzapen ekintzak biderkatü dira Frantzian eta gerla bizitü düen herri güzietan. Jadanik 10 urtez geroz hasirik zen Ikerzaleak alkartea berriz lanean hasi da. Talde sühar batek nahi handi bat helbürü gisa finkatü dü : « Gerla handian » parte hartü düen Xiberotar güzien izenak eta haien ibilbideen berriz atzamaitea. Beste alkarte edo ikerzale zonbaitek haien lürraldeetan ber lana egiten düe – Baionako eüskal müseoaren lagünak, Nafarroa zaharreko lagünak Garazin. Militanteen kontaketa, objektu, gütün, edo orhitzapen ikerketa batekin egiten da. Atharratzeko saltzale baten gütün harremanak bere bi semeekin atzaman berri dütügü. Lan horrek herri desberdinetako erakusketekin, Baionarat heltzeko, 2017-2018an ürrentü behar lüke.

Post Navigation